Sosyal Medya nedir diyorsanız da sizi sosyal marka‘ya alalım.

Yeni sunumlarımı Sosyal Marka - Sosyal Medya Blog ‘dan takip edebilirsiniz.

Boyle bir olusuma gidilecegi haber edildiginden beri, Young Guns‘la yatip Young Guns’la kalkiyor, hatta bilakis kendisiyle uzun geceler sevismelerimiz oluyordu platonik platonik. Yaklasik -neredeyse- 2 gun once Project House‘un Maslak Sun Plaza’daki pazarlama ussunde toplandik. 25 yaratici kabul edilen genc insan, 5′erli gruplara ayrildi ve icerigi bombos ama aslinda bir o kadar da dolu olan bir `young guns briefi` alarak kollari sivadi. Hic tanimadiginiz 5 kisi, 5 ayri kafa, 5 farkli stili olan insan. Her seyden onemlisi bu kisiler genc. Yani her fikri sorgulamadan kabul etmeyen, her an kavga cikarmaya musait, illaki benim dedigim olacak diye tutturan insanlar. Haa bir de diger arkadasinin fikrini begenmeme sendromu var her birinde. Ve tabii ki boyle bir ortamda birlikte gecirilecek 29 saat. Evet araliksiz 29 saat. Tam bir sinir harbi!

Neyle karsilasacagimi az cok tahmin edebiliyordum. Bu yuzden diger arkadaslar gibi pek gergin degildim. Aslina bakacak olursaniz danismanlara sorsaniz biraz fazla rahattim diyebilirim  Ama bu rahatlik isi savsakladigim, onemsemedigim anlamina gelmiyordu. Bunu onlarin anlayabildigini dusunuyorum.

Grup arkadaslarimla cok tartistik, cok bagirip cagirdik birbirimize. Herkes farkli bir sey soyluyordu. Ornegin bir arkadasim dijital pazarlama ile ilgili hicbir fikri olmamasina ragmen klasik mecralarda diretiyor, bense ona dijital pazarlamanin nimetlerini anlatmaya calisiyordum. Yani aslinda bizden istenen seyin `yeni nesil pazarlama` oldugunu, bunun da baslangicinin dijital pazarlamadan gectigini soyluyordum. Kismen de olsa anlatabildim, ama bunu sunuma tasiyamadik ne yazik ki. Bunu soyleyerek arkadasimi elestirmiyorum, sadece sunuma tasiyamama pismanligim var ondan bahsediyorum. Biraz da pismanliklarla ilerleyen bir yazi olacak sanirim bu..

Basindan beri sunumda farkli olmamiz gerektigini soyluyordum. Sonra ortaya bir fikir atildi. Aramizdan bir kisi haric herkesin kafasina yatti. Onu ikna etmekle gecen bir surec ve sonrasinda da ikna.. Sunum yapmamaya karar vermistik. Yani herkesin 20 dakika boyunca soyledigi seyleri en fazla 10 cumleye sigdirip, soru cevap kismina gececektik. Yaptik da.. Bir de diger gruplardaki `ismini onemsememe` durumu gozume carpmisti. Yani bu 5′erli gruplarin her birine PH tarafindan birer isim konmustu. Ama diger gruplar isimlerini hic kullanmiyordu. Bunu firsat bilerek, arkadaslarima yaka karti olarak isimlerimizin uzerine grup adimiz olan `pause` yazmayi onerdim. Once bir `yaa olur mu oyle sey` tarzi soylenmeler, sonra benim neden boyle bir sey dusundugumu aciklamam, sonra da ikna. Evet, bunu yapmamizin nedeni, tahmin edebildiginiz gibi aslinda bir `takim` oldugumuzu vurgulamak istememizdi. 1-2 dakika suren sunumumuz bittikten sonra da yaka kartlarimizi cikarip, altinda yazan isimlerimizle kaldik. Ve soru cevap bolumune gecildi.

Yan tarafta oturan, otoriter gorunumlu adam Yuce Zerey’mis. Sunumdan ciktiktan sonra ogrendim. Bilsem, blogunun siki bir takipcisi oldugumu soyler, kafamdaki olumlu/olumsuz elestirileri yapar, en azindan tanismis olurdum ama bilmiyordum onun oldugunu. Her neyse, oyle bir yerde oyle bir soru sordu ki, aslinda bu soruya cevabim hazirdi. Her ne kadar heyecanli gorunmesem de, biraz heyecanlandim sanirim, dikkatim dagildi ve o soruya o cevabi veremedim.

Soru suydu.. `Eee sunum bu kadar mi yani? Bir musteriye boyle mi sunum yapacaksiniz?`

Atladigi nokta suydu. Biz aslinda hedef kitlemiz olarak `genc nesile, yeni nesile ulasmak isteyen markalari` belirlemistik. Yani yeni nesile ulasmak isteyen ama ulasamayan markalar, yeni nesil reklam insanlarini kullanacaklardi. Kullanmak zorundalardi. Yani `bize mecburlardi.`

Biz `ne kadar cok is, o kadar cok para` diyen klasik reklam ajanslari gibi olamayiz. Hem mantalitemiz farkli, hem bunu istesek bile ekibimiz sinirli sayida insandan olusuyor. Dolayisiyla ayni anda zaten 1 veya 2 markadan daha fazla markayla calisma gibi bir sansimiz yok istesek bile. Durum boyle olunca, secici olan taraf biz olacagiz, yani yeni nesile ulasmak isteyen `markalar` bize mecburlar, biz onlara degil.

Bunlari soylemek isterdim ama dedigim gibi dikkatim dagildi sunum esnasinda. Ve bir sey soyleyemedim. Dolayisiyla ne onlar tatmin oldular, ne de ben tatmin olabildim. Bu paragrafi Yuce Zerey’in okumasini cok isterdim. Mail atayim hatta ona bi..

Ayrica, icimde kalan seyler bununla da sinirli degildi. Zaten 2 yildir kafamda donen, taslak olarak hazirladigim, ya da aktif olarak dunusup tasarlayip kullandigim dijital pazarlama stratejilerimden zerre bahsedemedim. Bu da benim icin buyuk bir kayip oldu. Ozellikle bu konudaki projelerimden bahsetmeyi cok isterdim, bir tanesinden bahsettim gerci ustunkoru.. SM Mesaj diye bir projem vardi, dusunmustum.. Sosyal medya mesaji.. Kullanicilarin cep telefonlarina, bloglari veya sosyal ag profilleri uzerinden sms almalarina dayaniyor, numaralarini gostermeden.. Kisaca bahsedebildim ama cok karisti, kimsenin bir sey anlayabildigini sanmiyorum. Bu ve bunun gibi reklam mecralarini daha etkin kullandirici projelerimden bahsetmek isterdim acikcasi..

En onemlisi, hayalimdeki Young Guns’in sadece reklam yapici bir ajans degil, kendi projelerini uretici bir ajans oldugundan bahsetmek isterdim, kismen bahsettim de.. Umarim anlatabilmisimdir..

Kismen degindigim ama net olarak aciklayamadigim baska bir konu da `reklamda yeni mecralar yaratmak` uzerineydi.  `5 vakit reklam` diyerek ezanlarin sonlarina bile, simitlere kagittan tutacak yapip o tutacaklara bile reklam alinabileceginden bahsettim bunlara ornek olarak. Biraz ironik ornekler oldu ama aslinda neyi kastettigimi umarim anlamislardir.

Young Guns icin nasil bir markalasma stratejisi hayal ettigimden de bahsetmek isterdim. Sunumun basinda Yuce Bey’in o meshur sorusu uzerine, `biz musteriyiz kardesim, bize ne senin markalasma stratejinden` demesinden korktum.

Onlar da biraz tutarsizdi aslinda, bu da nacizane benim elestirim olsun onlara. Biri diyor ki `biz bu projeye su kadar para yatirdik, bize nasil para kazandiracaksiniz?` ; oteki diyor `biz musteriyiz, musteriye sunum yapiyorsunuz..`

Resmen kafamiz karisti, nelerden bahsedecegimizi bilemedik. Belki bu bir taktikti bilemiyorum.. Ama cok kotu bir taktikti! Sonra da `vay efendim kendilerini anlatamadilar…` Nasil anlatalim ki boyle? - Boyle bir sey demediler, derlerse diye hazir cevap olarak yaziyorum buraya -

Kesin sinirlar cizilmesi gerektigini dusunuyordum bu konu hakkinda. Brief’in ucunun acik olmasi guzel bir seydi, ama sunum yapilacak kisilerin kim oldugunun daha `net` belirlenmesini isterdim. Yani musteriye mi sunum yapiyoruz, yoksa Young Guns’tan para kazanmak isteyen Project House yetkilileri, Young Guns proje koordinatitorleri ve danismanlarina mi.. Soyle bir sey olsa bence cok daha klas olurdu. Bu sunum musteriye yapiliyormus gibi olmaliydi, 2. elemeden sonraki 12 kisinin sunumu da Young Guns koordinatorlerine yapilmaliydi. Boylesi `bence`  daha etkili sonuclar dogururdu. Kendimizi anlatamadik ki!?

`Olumsuz dusuncen olsun da, boyle olsun be Taci` dediginizi duyar gibiyim.. Kesinlikle katiliyorum. Aslinda bu bile olumsuz bir dusunce sayilmaz. Sadece gec kalmis bir oneri, bir gorus, bir elestiri aslinda. Muthis eglendim, harika insanlarla tanistim, bircok sey ogrendim, ve en onemlisi olmak istedigim seyde cok dogru bir karar vermis oldugumu gordum. Ugruna biraktigim her iki universiteden de zerre pismanlik duymuyordum, Project House ve insanlari bu duygumu daha da guclendirdi. Evet, reklamci olmak istedigim icin bir kez daha o guzel beynime tesekkur ediyorum.

Tesekkur etmek istedigim insanlar da var tabii ki. Herkesin isimlerini ogrenemedim belki, belki hepsiyle tanisamadik ama yuzleri beynime kazindi. Bundan 10 yil sonra herhangi birini Nikaragua‘da gorsem kosar sarilirim, o derece.

Adlarini ve tavirlarini hatirladigim insanlardan sempatik ve sicakkanli Cuneyt Devrim‘e; canayakin-anlayisli ama herkese esit mesafede durmayi basarabilen sevgili Ugur hocaya;  her ne kadar itici olmak icin elinden geleni yapmaya calisip soguk dursa da icindeki sicakkanliligi saklayamayan Tugce Esener`e (fotograflar cok guzeldi!); Galatasarayli olmasina ragmen sempatimi kazanabilmis(!), harikulade muhabbeti olan Hakan Senbir‘e; Project House’un Yonetim kurulu uyesi olmasina ragmen oranin caycisiymis izlenimi verecek kadar alcakgonullu gorunumlu Serhat Akkilic‘a; bizi orada yalniz birakmayan Simto Alev ve geceye damgasini vuran hal ve hareketleriyle Tunc Kilinc‘a (Tunc seni seviyorum!); aklimizi her seferinde karistiran, bu nedenle hakkinda `bir daha bir sey soylerse kulaklarimizi tikayacagiz` dedigimiz Devletsah`a;  modaci gorunumlu olmasina ragmen creatif direktor oldugunu 0.0001 saniyede anlayabildiginiz Cabbar Cem Ozdemir‘e;  kafa dengi adam Sinan Gunal‘a, her seferinde yanibasimizda belirip bizi dinleyen Ulas’a; sigara icmeye ciktigimizda bize her seferinde usenmeden, kizmadan, yuzunu bile eksitmeden kapiyi acan Kemal abiye; grup arkadaslarim Seda (gecmis olsun, aramizdan erken ayrilmak zorunda kaldi), Sezen, Cenk ve Mustafa’ya; isimlerini hatirlayamadigim onca insana, Young Guns projesinde emegi olan, uzerinde kafa yoran herkese cok cok tesekkur ediyorum.

Son bir ekleme de Cuneyt Devrim’e.. Gecenin sonundaki toplu fotograf cekiminde cekilen fotolardan birinde sana ben tavsan kulagi yapmisim gibi gorunuyor ama valla Devletsah yapti!

Son olarak, sunu bilmelisiniz ki, orada bulunan 25 kisinin 25′i de; oraya gelmeden once de sizinle calismayi cok istiyordu. Ama artik `hayvanlar gibi istiyor.`

Biralar, pizzalar, yemekler, Play Station 3 ve her seyden once muthis agirlamaniz icin bir kez daha tesekkurler!

Türkiye’de diyerek başlığı biraz abes bir duruma sokmamın nedeni, gerçekten Türkiye’deki markalaşma süreçlerinden bahsedecek olmam. Zira global arenada ve ülkemiz pazarındaki “branding” olayının çok farklı çizgilerde seyrettiğini düşünüyorum.

Önce “markalaşma nedir” i sorgulayalım. Aslında bunun düz ve tek bir tanımı yok. Olmamalı da. Markalaşma bir süreç işidir ve bu süreçlerin hepsi -veya birçoğu- bir araya geldiği zaman markalaşma gerçekleşir. Kısa kısa değinecek olursak;

Herhangi bir ürüne veya hizmete verilen bir ismin, zaman içinde o ürüne veya hizmete adını vermesi. (Orkid, Selpak, Cif, Google, Xerox vs.)

Herhangi bir ürüne verilen bir ismin, zaman içinde o ürünün adı anıldığında beraberinde belirmesi. (Yani pazar lideri olması. GSM - Turkcell, Kola - Coca-Cola, Blog - Wordpress)

Pazar liderinin altında konumlanmış şirketlerin markalarının pazar liderinden hemen sonra anılması. (Pepsi, Avea, Vodafone, Blogger vs.)

Çaresiz kalındığında başvurulacak ürün/hizmet olması. (Buna global olması da diyebiliriz sanırım. Örneğin geçenlerde bir turist gördüm, Amerikalıydı. Türk arkadaşları onu kebap yemeye ikna etmeye çalışıyordu. Ama o neyle karşılaşacağını bilmediğinden ve korkusundan, yolun karşısındaki McDonald’s ‘ ı işaret ediyordu. Ülkesinden kilometrelerce uzaklıkta, tadını ve kalitesini bildiği, güvendiği markayı istiyordu.)

Ne işe yaradığının -hemen- herkes tarafından bilinmesi. (İnternet kullanan birçok kişiye “elimde şöyle bir ürün var, internette satmak istiyorum, ne yapmalıyım?” sorusunu sorarsam, kuşkusuz çoğundan “gittigidiyor’a gir” cevabı alacağımda hepimiz hemfikiriz sanıyorum.)

Lovemark olması. Pazar payı, karlılık, ciro vs. gibi durumları dışarıda tutarsak, bence markalaşma adına pazar liderliğinden bile daha önemli bir durum bu. Kaç kişiye hitap ettiğiniz önemli değil, çok az bir kitlenin bile “lovemark”ı olmanız, sizin ciddi bir biçimde markalaştığınızı gösterir. (Mersin Vif Turizm pazar lideri değildir belki fakat benim lovemark’larımdan biridir, o yüzden benim için çoktan ciddi bir şekilde markalaşmıştır. Globalde bunu Virgin ürünleri için söyleyebiliriz. Çoğu şeyde pazar lideri değildir, fakat birçok kişinin de lovemark’ı olmuştur.)

Bu maddeleri zamanla daha da çoğaltacağız. Ama temel olarak markalaşmak, bu maddelerden birini veya birkaçını sağlıyor olmak anlamına gelir. Tüm bu maddelerin gittiği yer de aslında aynıdır. “Ayırt edilebilmek.”

Eğer benzer işi yapan markalardan olumlu kriterlerle, hatta bazen sadece isminizle ayırt edilebiliyorsanız, bu sizin markalaşmış olduğunuz anlamına gelir.

Türkiye’de işler nasıl yürüyor?

Aslında Türkiye’de işler biraz daha kolay. Çünkü markalaşmak için en önemli fırsat, gireceğiniz pazarın boş olması, yani sizin ilk oyuncu olma durumunuz. Bu faktör, yukarıda saydığım maddelerin birçoğunu da otomatikman beraberinde getirir. Eğer gerçekten önemli bir ihtiyacı karşılıyorsanız ve bunu başarıyla yapıyorsanız da, yukarıdakilerin tümüne sahip olabilirsiniz. Türkiye’de birçok pazar halen boş durumda ve oyuncu sayısı yüksek pazarların da birçoğunda markalaşamamış markalar top koşturuyor. Birçok pazar boş, birçok pazarda da kuru kalabalık var. Dolayısıyla ülkemizde markalaşmak, globale göre çok daha kolay ve “acısız”.

Elbette bunun için markalaşma süreçlerini doğru bilmek ve uygulamak gerekiyor. Markalaşma süreçleri de bir başka yazının konusu olsun artık.

(Yeni bir bloga başlamak kadar karmaşık bir olay yok sanırım. Her yazıda bir sonraki yazıya top atmak zorunda kalıyorsunuz. )

1- Etkili bir pazarlama stratejisi:

Etkili bir pazarlama stratejisi olan markalarin sektorunde ve bulundugu pazarda hem konumlanmasi, hem de markalasmasi daha kolay ve guclu olur. Buldugunuz her mecraya saldirarak pazarlama yapmanin size veya musterilerinize bir faydasi olmaz. Ama dikkat etmeniz gereken sey; bunun size zararinin olacagi ama musterilerinize yine hicbir etkisinin olmayacagidir. Peki etkili bir pazarlama stratejisi nasil olur? Buna da ilerleyen gunlerde deginelim.

2- Gol yollarinda etkili bir forvet:

Bu tanimi kullanmayi cok seviyorum. Boyle bir adaminiz olmali. Artik adina ne isim verirsiniz bilemiyorum. Markalasma muduru mu dersiniz, onu kullanmayip bazi markalar gibi evangelist mi tercih edersiniz, yoksa bunu musterilerinize mi yaptirirsiniz o sizin tercihiniz. Ama tamamiyle bu misyonu ustlenen sirket ici/disi bir adaminiz olmali. Markalasmak icin `markanizin kafasinin rahat olmasi` gerekir. Bu kafa rahatligini da ancak size boyle biri verebilir. Peki gol yollarinda nasil etkili olunur? Bunu da ayri bir yazi konusu olarak dusunuyorum.

3- Marka:

Evet, kulaga biraz abes gelebilse de her seyden once bir markaya ihtiyaciniz var. “Eee zitlik oldu, ironi oldu” diyebilirsiniz. Marka olan bir marka neden markalasmaya calissin ki diyebilirsiniz. Bir sonraki yazi gelene kadar gunde 3 kez demeye devam edin, ne demek istedigimi yaziyi okuduktan sonra daha iyi anlayacaksiniz.

Istisnasiz butun pazarlama profesyoneli ogut vermeyi cok sever. Elbette ogut vermek, onerilerde bulunmak sizin bir `profesyonel` oldugunuzu gostermek adina bulunmaz bir nimettir fakat iskembeden yapilan genellemeler oldukca sinir bozuyor. Ornegin,

Markalar, Twitter kullanin!

Yahu hangi markalar? Hangi sektorde konumlanmis markalar? Ne tur musteri kitlesi olan markalar? Bunlardan hic bahsetmeyip direk genelleme yapip `marka` adi altinda yapilan genellemeler inanin hic ama hic faydali olmuyor. Bir gazetenin son dakika haberlerini Twitter’a anlik olarak gecmesi harika bir sey. Bir firmanin stoktaki urunlerini re-tweet’ler araciligiyla belirli bir kampanyaya dahil edip normalden ucuza satmasi muthis bir sey, bir blogun yeni yazilarini Twitter’dan da paylasmasi -RSS kullanmayi sevmeyen Twitter kullanicilari icin- harikulade, fakat herhangi bir firmanin hicbir aksiyon yaratmadan, hicbir kampanya yapmadan, kullanicilara hicbir fayda saglamadan dogrudan Twitter kullanmasi, sadece markalari hakkinda gelismeleri paylasmasi igrenc bir sey.

Son zamanlarda Twitter`imi takip etmek isteyen bir suru marka goruyorum. Artik onlarin davetlerinden biktim ve profilimi genele actim. Isteyen takip edebilsin diye. Ee ne oldu simdi peki?

Money Card is now following you on Twitter!

Eee Money Card kullanmiyorum. Kullanmayi da dusunmuyorum. Ne oldu peki ben bunu gorunce? Garanti Bankasi’nin boyle bir kartinin oldugundan ‘haberdar’ olmus oldum. Yani bana Twitter araciligiyla reklam yapmis oldular. Bunun onlara geri donusumu ne peki? Sifir. Kocaman bir sifir. Dijital pazarlama bu demek degil. Dijital pazarlama araclarini kullanarak reklam yapamazsiniz. Dijital pazarlama hedef kitlene faydali olacak her turlu icerigi, dijital pazarlama araclarini kullanarak dijital mecralara duzenli ve sistemli bir sekilde `pompalamaktir.` Kirlilik yaratmadan. Ama siz kirletiyorsunuz sayin Money Card yetkilileri.

Money Card’la bir alip veremedigim yok. Turkiye’de Twitter kullanan bircok markayi temsilen kullaniyorum bu markayi.

MoneyCard’in tweetlerini inceledim. Tam tahmin ettigim gibi. Hep kendilerinden ve ne yaptiklarindan bahsetmisler. Reel mecradaki kampanyalarindan bahsetmisler. Bakin reel diyorum. Iste dijital pazarlamayla olan zitlik burada devreye giriyor.

Pek tabii ki iyi ornekler de var. Bazi ucak firmalari Twitter’a ozel indirimler yapiyor, bazi GSM sirketleri Twitter’dan sorduklari sorulari ilk cevaplayanlara hediye kontorler gonderiyor vs. Iste bu sekilde `baslanmali` ise. Money Card gibi degil. Oyle olunca, dedigim gibi salt bir banner reklamindan farksiz oluyor yaptiginiz. Her ikisinde de `markanizdan haberdar oluyoruz, o kadar!`

Blogun ana konusu dijital pazarlama olunca, haliyle daha cok deginecegim Twitter kullanimina. Simdilik boyle bir giris yapmis olalim hem konuya, hem de blogosfere. Yeri gelmisken beni Twitter’dan takip etmek isterseniz buradan buyurun. Kampanyam falan yok ama haberiniz olsun! ]]> http://markalastiramadiklarimizdanmisiniz.com/pazarlama/dijital-pazarlama-aslinda-reklam-mi.html/feed